La Bibia piemontèisa/Testament Neuv/Maté/Maté 5

Da Wikisource.
Jump to navigation Jump to search

5[modifiché]

Ël Sermon an sël mont[modifiché]

1Quand ch’a l’ha vëddù ch’a l’era rivaje moto bin ëd gent, Gesù a l’è 'ndàit an sla còsta d’un mont e a l'é 'stasse. Ij sò dissépoj a son avzinasse, 2e chiel a l’ha dàit man a 'ndotrineje. A-j disìa:

Le beatitùdin[modifiché]

3“A son bonuros[1] ij pòver ant lë spirit[2], përchè ‘l regn dël cel a l’é për lor. 4A son bonuros coj ch’a pioro[3], përchè ch’a saran consolà. 5A son bonuros j’umij, përchè a saran lor ch’a arseivran an ardità la tèra. 6A son bonuros coj ch’a l’l'han fam e sèj ëd giustissia, përchè ch’a saran sodisfàit. 7A son bonuros i misericòrdios , përchè ch’a sarà faje misericòrdia. 8A son bonuros coj ch’a son net ëd cheur, përchè a saran lor ch’a vëddran Nosgnor. 9A son bonuros coj ch’a travajo për la pas, përchè ch’a saran ciamà ij fieuj ëd Nosgnor. 10A son bonuros coj ch’a son përseguità për motiv ëd la giustissia[4], përchè ‘l regn ëd Nosgnor a l’é për lor. 11Vojàutri i l’avreve da considereve bonuros quand ch’i sareve ingiurià e përseguità an càusa ‘d mi, e a l’avran dit contra vojàutri ‘d ròbe ch’a son nen vere[5]. 12Për lòn arlegreve e sauté ‘d gòj, përchè vòstra arcompensa a sarà granda an cél. An efet, a l’é ‘dcò parèj ch’a l’han përseguità ij profeta ch’a son ëstàit prima ‘d voi.

La sal e ‘l ciàir[modifiché]

13Voi i seve la sal ëd la tèra, ma se la sal a ven a perde sò savor, com' as podria fé për rendla torna salà? A val pi nen d'àutr ch' esse campà fòra e scarpisà da la gent. 14Voi i seve ‘l ciàir dël mond: na sità piassà an s'na montagna a peul nen esse stërmà. 15As anvisca nen na candèila për butela sota 'n sigilin, ma s'un candlé, parèj ch'a fasa 'd ciàir a tùit coj ch'a son ant la ca. 16Ant la midema manera, che vòst ciàir a risplenda dë 'dnans a la gent, për ch' a vëddo vòste bon-e euvre e a rendo onor[6] a vòst Pare ch'a l'é 'n cel.

Ël compiment ëd la Lege e dij profeta[modifiché]

17“Sté nen a chërde che mi i sìa rivà për dësblé[7] la Lege o ij proféta; i son nen rivà për dësbleje, ma për porteje a compiment[8]”. 18An vrità iv diso che fin tant ch’a duro ‘l cel e la tèra, gnanca ‘l pì cit mnù[9] dla Lege ëd Nosgnor a sparirà, fin tant che sò propòsit a sìa dël tut conseguì[10]. Tant che col ch’a l’avrà mancà a un dë sti mìnim comandament, e ch’a l’avrà mostrà a d’àutri a fé midem, a sarà considerà ‘l minim ant ël Regn dël cél, ma col ch’a l’avrà renduje ubidiensa a le Legi ëd Nosgnor e ch’a l’avrà mostrala, a sarà considerà grand ant ël Regn ëd Nosgnor.

20Mi iv diso che se la Lege ëd Nosgnor i l’eve nen pijala an sël sério da pì ch’a fan fin-a ij magister ëd la Lej e ij farisé, i intrereve nen ant ël Regn dël cel.

L’amassidi[modifiché]

21I l’eve sentì ch’a l’avìo dit a j’antich ëd nen comëtte d’amassidi, e chi ch’a comët n’amassidi a l’ha da esse condanà dal tribunal. 22Ma mi iv diso che fin-a chicassìa a ven-a anrabià contra sò frel a sarà condanà dal tribunal; chi ch’a-j dà ‘d nòm a sarà condanà dal Sinedri, e chi a lo malediss a sarà meritèivol dël feu dl’infern. 23Se donca it pòrte toa oblassion a l’autar, e che lì it arcòrde che tò frel a l’ha quajcòsa contra ti; 24lassa lì toa oblassion dëdnans a l’autar, e va prima a fé la pas con tò frel, e peui torna a smon-e toa oblassion.

25Àbie soens ëd rivé a n’acòrdi con chi ch'at veul denunsié, fin a tant ch’i seve torna 'n sla vìa dël tribunal, dësnò chi ch’at acusa at butrà ant le man dël giùdes, e ‘l giùdes ant le man ëd le vardie, e lor a të sbato 'n përzon. 26An vrità[11] it diso: ti ‘t na seurtras pa fin-a ch’it l’avras pagà l’ùltim centèsim.

L’adulteri[modifiché]

27I l’eve sentì ch’i l’avìo dit a j’antich ëd nen comëtte d’adulteri. 28Ma mi iv diso che fin-a chicassìa a varda la fomna ‘d n’àutr con l’anvìa d'avèjla, a l’ha già comëttù n’adulteri con chila ant sò cheur. 29Se tò euj drit at fà broncé 'n pëccà, gavlo e camplo vìa, përché a l’é mèj perde un dij tò mèmber che tut tò còrp a sìa campà 'nt l’infern. 30E se toa man drita at fà broncé an pëccà, tajla e campla vìa, përchè a l’é mèj perde un dij tò mèmber che tut tò còrp a sìa campà 'nt l’infern.

Ël divòrsi[modifiché]

31I l’eve sentì che la Lege a dis torna: “Se quajdun a veul mandé vìa[12] soa fomna, ch’a-j daga 'n document ëd divòrsi”. 32Donca, mi iv diso che chicassìa ch'a l'avèissa ripudià soa fomna, fòra dël cas ëd tradiment[13], a la fà dventé n’adultera; e chicassìa as marida con na fomna ripudià, a comët n’adulteri.

Lë spërgiurament[modifiché]

33I l’eve ‘dcò sentì che ai nòstri antich a l’era stàit dit: “Fate nen në spërgiur, ma it rendras a Nosgnor lòn ch’it l’avìe promëttuje con giurament”. 34Ma mi iv diso: ‘Giuré nen dël tut, an gnun-e manere; nì për ël cel, ch’a l’é ‘l tròno ‘d Nosgnor; 35nì për la tèra, ch’a l’é lë scagn dij sò pé, nì për Gerusalem, ch’a l’é la sità dël gran Rè. 36It giureras ëdcò nen për toa testa, përchè it podrìe nen fé ‘n cavej bianch o nèir. 37Ma che vòsta paròla a sìa éh, quand ch’a l’é éh, e nò quand ch’a l’é ‘d nò. Tut ël rest a ven dal diav.

La vendeta[modifiché]

38I l’eve sentì la Lege ch’a dis che ‘l castigh a l’ha da corisponde al darmagi: ‘Euj për euj e dent për dent”. 39Ma mi iv diso: ‘Arzist nen al mal, ma se quajdun at dà an sla ciafela drita, presentje ‘dcò l’àutra. 4E se quajdun a veul rusé contra 'd ti, e gavete lòn ch’it l’has adòss[14], lassje ‘dcò ‘l mantel. 41E se quajdun a veul oblighete a 'ndé 'nsem a chiel për doe mija, vane për quat. 42Dà a col ch’at ciama e stravijte nen da col ch’a vorìa ciamete ‘n prestit.

L’amor për ij nemis[modifiché]

43I l’eve sentì la Lege ch’a dis: “It voreras bin a tò pròssim e mal a tò nemis”. 44Ma mi iv diso: “A venta vorèj bin a vòstri nemis, e benedì coj ch’av maledisso. Fé dël bin a coj ch’av veulo mal, e preghé për coj ch’av maltrato e ch’av molesto[15], 45përch’i sie fieuj ëd vòst Pare ch’a l’é 'n cel. Chiel a fà levé sò sol tant sù ij gram che sù la brava gent, e pieuve tant sù coj ch’a son giust che sù coj ch’a lo son pa. 46Përchè s’i veule mach bin a coj ch’av veulo bin, che arcompensa a l'é cola ch’i mérite? A l'é ch’a fan nen l’istess ij gablé? 47E s’i seve grassios mach anvers a vòsti frej, còsa feve ‘d pì che j’àutri? Fin-a ij gablé a fan l’istess? 48Vojàuti i l’eve da esse përfet coma ch’a l’é përfet vòst Pare ch’a l’é an cel.

Nòte[modifiché]

  1. La tradussion ëd makàrios a l’ha da dé l’idèja d’un chërdent ant na posission invidiàbil (ch’a l’é “fortunà”, bonuros, benedì) përché ch’a l’ha arseivù (o ch’arseivrà) ‘l favor, ij don ëd la providensa ‘d Nosgnor - che, a la létera, a slarga, angrandiss ij benefissi ‘d Soa grassia. Sossì a càpita quand ch’as arsèiv la smens ëd la fej e ch’a chërs ant l’ubidiensa. A l’é për lòn che makàrios e pistis a son soens gropà ant ël Testament Neuv. An piemontèis i sarìa për rendlo coma: “Che ‘d boneur a l’han coj che…”, “bonuros a son coj che”. Voltelo coma “beat” (bele se i l’oma “beatitùdin”) a l’ha pitòst ël sens ëd “content, tranquil, seren, pacìfich”, ch’a l’é nen pròpi lòn ch’a veul dì makàrios.  
  2. Coj ch’as rendo cont ch’a l’han da manca ‘d Nosgnor.
  3. O “ch’a fan ël deul”.
  4. O “përchè ch’a son giust”.
  5. O “Ògni sort ëd mal”.
  6. O "glòria".
  7. O dësblé, cassé, anulé, dëscancelé, abroghé, dëstrùe.
  8. O compije.
  9. O “un pontin o ‘n còma”.
  10. O “compì”.
  11. O "Amen".
  12. O “separesse”, “fé divòrsi”,
  13. O “infedeltà”, “s’a l’é nen për càusa d’adulteri”.
  14. O “ël vestì”.
  15. O “për coj ch’av përséguito”.