La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Deuteronomi/Deuteronomi 5

Da Wikisource.
Jump to navigation Jump to search

Deuteronòmi[modifiché]

5[modifiché]

Ij Des Comandament[modifiché]

1Mosè a l’ha convocà tut ël pòpol d’Israel e a l’ha dije: “Scota, Israel, le lej e le prescrission che ancheuj iv faso conòsse. Amprendje e guérnje për buteje an pràtica. 2Ël Signor, nòst Dé, a l’ha stabilì con nojàutri n’aleansa an sl’Òreb. 3A l’ha fala mach con ij nòstri pare, ma ‘dcò con tuti nojàutri ch’i soma ‘mbelessì an vita. 4Nosgnor a l’ha parlave facia a facia ans sël mont d’an mes al feu. 5Antlora mi i stasìa an tra ‘d Nosgnor e vojàutri për feve conòsse ij sò comandament, dagià ch’i l’avìe pàu ‘d col feu e’v n’ancalave pa a monté an sla montagna. Nosgnor a l’ha dit:

6Mi i son ël Signor tò Dé, ch’a l’ha fate seurte dal pais d’Egit, la tèra anté ch’it j’ere në s-ciav.

7Ti ‘t t’avras gnun d’àutri dio fòra che mi[1].

8Ti ‘t faras gnun-a mistà scurpìa; it faras gnun-a smijansa ‘d lòn ch’a-i è ambelelà ‘nt ël cél, o ambelessì an sla tèra, o ant l’eva sota la tèra. 9It jë rendras gnun-a adorassion o culto, përché mi, ël Signor, tò Dé, i son un Dé gelos: i na ciamerai cont ai fieuj dle colpe di pare fin-a a la tersa e la quarta generassion ëd coj ch’am arfudo[2]. 10Ma, për coj ch’am son fidej[2] e ch’a osservo ij mè precèt, mia benevolensa[3] anvers ëd lor a chiterà mai, bele s’a fussa për mila generassion.

11It dovreras pa 'l nòm dël Signor, tò Dé a dzoneus[4], përchè 'l Signor a tnirà pa sensa colpa col che a l'àbia dovrà sò nòm fòra 'd leu.

12Osserva ‘l dì d’arpòs an sacràndlo coma ‘l Signor, tò Dé, a l’ha comandate. 13Travaja ses dì, e cudiss da bin an coj dì tut tò travaj; 14ma ‘l dì ch’a fà set a l’é d’arpòs, sacrà al Signor tò Dé. An col dì-lì it faras gnun travaj, nì ti, nì tò fieul, nì toa fija, nì tò s-ciav, nì toa s-ciava, nì tò beu, nì tò borich, nì gnun-a dle toe bestie, nì 'l tò forësté ch'a l'é an ca toa, përchè tò s-ciav e toa s-ciava a peusso arlamesse parèj ëd ti. 15Arcòrd-te ch’i j’ere s-ciav an Egit, e che ‘l Signor, tò Dé, at t’ha fane seurte con man fòrta e brass poderos. A l’é për lòn che ‘l Signor, tò Dé, at comanda ‘d rispeté ‘l dì d’arpòs.

16Onòra[5] tò pare e toa mare, coma ch’a l’ha comandate ‘l Signor, tò Dé. A l’é parèj ch’it l’avras na vita longa e ‘t saran beà ant ël pais ch’at dà ‘l Signor, tò Dé.

17Sassìna nen[6].

18Comëtt nen d’adulteri,

19Ròba nen.

20Rend pa fàussa testimoniansa contra tò pròssim.

21Abie pa l’anvìa dla fomna ‘d tò pròssim. Desidera pa la ca ‘d n’àutr, nì sò camp, nì sò s-ciav, ni soa s-ciava, nì sò burich, nì qualsëssìa cosa ch’a sìa ‘d chiel.

22Costi-sì a son ij comandamente che Nosgnor a l’ha promulgà con vos fàrta dëdnas a vòstra ciambrea, da l’àut ëd la montagna, an mes al feu, a la nivola e al caluso, con vos potenta, e a l’ha giontaje pa d’àutr. A l’ha scrivuje ‘nsima a doe tàule ‘d pera e a l’ha daje a mi.

Mosè, mediator an tra Nosgnor e ‘l pòpol[modifiché]

23Quand ch’i l’eve sentì la vos ch’a surtìa da lë scurità mentre che la montagna a l’era tuta na fiama, ij cap-tribù e j’ansian a son ëvnume a trové 24për dime: “Ël Signor, nòstre Dé, a l’ha fave vëdde soa glòria e soa potensa, i l’oma sentì soa vos ch’an parlava da ‘n mes al feu. Ancheuj i l’oma vëddù che l’òm a peul seguité a vive apress che Dé a l’ha parlaje. 25Ora, përchè dovrio-ne meuire? Da già che 's gran feu a va a consumene; se nojàutri i dovèisso sente na vira 'd pì la vos ëd Nosgnor, nòst Dé, a l’é sicur ch’i sarìo mòrt. 26An efet, é-lo mai staie n'òm, che parèj ëd nojàutri a l'àbia sentù la vos dël Dé viv che a parlava d'an mes al feu, e ch'a sia restà viv? 27Avzin-te ti sol, Mosè, e scota tut lòn che 'l Signor nòst Dé at dirà e peui t'arferiras a nojàutri tut lòn che Nosgnor nòst Dé a l'avrà dine, e noi i lo scoteroma e i lo faroma”.

28Nosgnor a l’ha sentì vòstre paròle e a l’ha dime: “I l’hai sentì coma che sta gent a l’é adrëssasse a ti: tut lòn ch’a l’han dit a l’é bin. 29L'avèisso sèmpe un sentiment parèj, d'avèj tëmma e da guerné tuti ij mè comandament, tant che a fùssa bin për lor, e për sò fieuj, për sèmpe!. 30Va, e dije ‘d torné a vòstre tende! 31Ma ti, resta ambelessì con mi, e mi 't dirai tuit ij comandament, jë statù, e le lej che ti 't dovras mostreje, e che lor a dovran buté an pràtica ant ël pais che mi 'v dago an possess. 32Vojàutri i fareve con soen lòn che 'l Signor vòst Dé, a l'ha comandave; vojàutri 'v dëstornereve nì a drita nì a mancin-a. 33I marcereve për tuta la stra che 'l Signor vòst Dé a l'ha prëscrivuve, përchè i peusse vive, e a-i sia 'd bin, e i peusse slonghé vòstri di ant ël pais che i l'avreve an proprietà.

Nòte[modifiché]

  1. O “dëdnans ëd mi”.
  2. 2,0 2,1 Let. "ch'am m'han an òdio". Propi coma "am veulo bin" (אָהֵב, ʾahev) a veul dì, ant ël contest ëd n'aleansa "serne, ubidì", l'stess “avèj an òdio” (שָׂנֵא, saneʾ) a veul dì "arfudé, nen scoté, dzubidì" (Cfr. Deuteronòmi 4:37; 5:10).
  3. Lòn ch'i l'oma voltà coma "benevolensa" (חֶסֶד, khesed) a dëscriv la fidelità 'd Nosgnor anvers a coj ch'a son fidej ai termin dl'aleansa stabilìa con lor. Mincatant a l'é dovrà coma 'n sinònim ëd בְּרִית (brit, “aleansa"; Deuteronòmi 7:9).
  4. O “it giurerà pa ‘l fàuss”. L'idèja ambelessì a l'é nen cola 'd nen bëstëmmié ant ël sens ch'i-j doma ancheuj, ma 'd dovré 'l nòm ëd Nosgnor per ëd but profan, nen sant, visadì "sensa significassion", "veuid" (an Ebràich שָׁוְא [shavʾ]). Ant l'Israel dl'antichità a l'era 'dcò dovré 'l nòm ëd Nosgnor coma testimoni an ëd vot che un a l'avìa gnun' intension ëd mantnije.
  5. Let. consìdera 'd pèis” (כַּבֵּד, kabbed). La significassion sì a l'é la granda importansa ch'i l'oma da dé a nòstr pare e a nòstra mare.
  6. Conform a la tradission a sarìa "Massa nen". Ël verb ambelessì (רָצַח, ratsakh) a l'é 'n tèrmin genèrich për l'amassidi, ma ant ël Testament Vej sia massé an na guèra legìtima che la pena capital a l'ero nen mach përmetuje, ma 'dcò comandà da Nosgnor (cfr. Deuteronòmi 13:5, 9; 20:13,16-17). A l'é parèj che la significassion tècnica a l'é "sassina nen" (ëd manera nen giusta) .