La Bibia piemontèisa/Testament Vej/Ester/Ester 9

Da Wikisource.
Jump to navigation Jump to search

Éster[modifiché]

9[modifiché]

L'arvangia dij Giudé dzura ij sò nemis[modifiché]

1Ora, ant ël mèis ch'a fà dòdes, ch'a l'é Adar, ant ël dì ch'a fà tërdes dël midem mèis, quand ch'ij comandament reaj e ij sò decret a son intrà an vigor, a son ëstàit ij Giudé a soa vira ch'a l'han crasà coj ch'a l'avìo con lor. 2An tute le provinse dël rè Assuer, j'Ebreo a son butasse ansema contra tuti coj ch'a l'avìo complotaje contra. Gnun a podìa arzistje: la tëmma dij Giudé[1] a peisava ansima a tut ël pòpol. 3E tùit ij grand ufissiaj dle provinse, ij sàtrap, ij governador, ij fonsionari dël rè, tuti a l'han giutà j'Ebreo për tëmma 'd Mardoché.

4Mardoché a l'era an efet un gran përsonagi ant la ca dël rè, e soa arnomansa a së spantiava travers tute le provinse: Mardoché a vnisìa sèmper pì amportant.

5Adonch ij Giudé a l'han crasà tùit ij sò nemis a colp ëd spa. A l'é stàit në stermini, e lor a l'han fàit lòn ch'a l'han vorsù dij sò aversari[2]. 6An Susa, mach ant la sitadela, ij Giudé a l'han massà sinchsent òm. 7A l'han massà Farsandata, Delfon, Espata, 8Porata, Adalìa, Aridata, 9 Efermesta, Arisai, Aridai e Vaisata, 10ij des fieuj d'Aman l'Agagita, ma sensa vorèisse pijé soe sostanse.

11Col dì midem ël nùmer ëd coj ch'a j'ero stàit massà ant la sitadela 'd Susa a l'é stàit portà a conossensa dël rè. 12Ël rè a l'ha dije a la regin-a Ester: "Ant la sitadela 'd Susa ij Giudé a l'han massà sinchsent òm e ij des fieuj d'Aman; lòn ch'a l'avran mai fàit ant j'àutre provinse dël rè? Lòn ch'it veules adess? At sarà dàit. Lòn ch'at pias ëd pì? A sarà fàit![3]13Antlora Ester a l'ha dije: "S'a-j pias parèj al rè, ch'as peussa përmette ai Giudé ch'a son an Susa 'd fé 'dcò doman lòn ch'a l'era stàit decretà për ancheuj; ch'a sio pendù al pal ij des fieuj d'Aman". 14Ël rè a l'ha comandà ch'as fèissa përparèj. Ël decret a l'é stàit promulgà a Susa. Ij des fieuj d'Aman a son ëstàit pendù al pal[4]. 15Ij Giudé ch'a j'ero an Susa a son ancora butasse ansema, a l'han dësfendù soa vita e a son butasse a la sosta dj'atach dij nemis; a l'han massà stantessinchmila 'd coj ch'a l'avìo con lor, ma a son pa dasse a marodé. 16Lòn ch’a resta dij Giudé ch’a j’ero për tute le provinse dël rè a son butasse ansema për podèj arziste da lor e për trové d’arpòs dai sò nemis. A l’han massà stanta.sinch mila dij sò aversari, ma a l’han nen confisc° soe proprietà ‘d lor.

17Sòn a l'é capità 'l tërdes dël mèis d'Adar; ël quatòrdes a son arposasse[5] e a l'han fane un dì 'd disné e 'd gòj.

La sorgiss ëd la festa dij Purim[modifiché]

18Ma ij Giudé ch'a j'ero an Susa a son radunasse 'l tërdes e 'l quatòrdesëd col mèis; ël quindes a son arposasse e a l'han fane un dì 'd disné e 'd gòj. 19Për sòn ij Giudé dla campagna, ch'a stan an dle sità nen sircondà da 'd muraje o an dle cassin-e, a fan dël quatòrdes dël mèis d'Adar un dì 'd gòj, ëd disné e 'd festa, andova che tuti as mando 'd present un con l'àutr[6].

20Mardoché a l'ha scrivù tut sòn e a l'ha mandà 'd litre ai Giudé ch'a j'ero an tute le provinse dël rè Assuer, davzin e lontan, 21pr' ëstabilì che tùit j'agn a selebrèisso 'l quatòrdes e 'l quindes dël mèis d'Adar. 22Për che coj dì-lì a son ij dì ch'ij Giudé a l'han avù treva da j'atach dij nemis e 'l mèis che 'l sagrin a l'é vnùit gòj, ël deul festa, e për ch'a fusso dì d'argioissansa; andova ch'as mandèisso 'd cadò l'un con l'àutr e ch'as fèisso 'd don ai pòver.

23Ij Giudé a son angagiasse a mandé anans lòn ch'a l'avìo già ancaminasse a fé e che Mardoché a l'avìa dit. 24Aman, an efet, ël fieul ëd Camdata l'Agagita, ël nemis ëd tùit ij Giudé, a l'avìa tramà contra j'Ebreo për dësbleje e a l'avìa campà 'l Pur, visadì la sòrt, për confondje e për feje meuire: 25ma quand che Éster a l'é presentasse al rè, costì a l'ha comandaje ëd document ëscrit che la trama balorda d'Aman contra dij Giudé a fussa fàita tombé an soa testa e che chiel e ij sò fieuj a fusso pendù[7].

26Për lòn coj dì-lì a son ëstàit ciamà "Purim" da la paròla Pur. Conforma tut ël contnù 'd cola litra, për lòn ch'a l'avìo vedù e ch'a l'era capitaje, 27ij Giudé a son franch angagiasse, ansema a soa dissendensa e a tuti coj ch'a son giontasse a lor, a selebré tùit j'agn doi dì, scond le disposission ëd lòn ch'a l'é scrivusse e a la data stabilìa. 28Coj dì a l'han da esse selebrà da tute le generassion, an tute le famije, an minca na provinsa, an tute le sità; coj dì 'd Purim a venta mai chité ch'a sìo comemorà tra ij Giudé e soa memòria a dovrà mai perdse trames a soa dissendensa.

29La regin-a Éster, fija d'Abicail e 'l Giudé Mardoché a l'han ëscrivù con tùit ij soen costa sconda litra. 30A l'han mandajla a tùit ij Giudé ant le senevintessèt provinse dël regn d'Assuer, përchè ch'a l'avèisso pas e vrità[8], 31e pr' ëstabilì sti dì dël Purim an soe date precise, coma ch'a l'avìa comandaje 'l Giudé Mardoché e la regin-a Ester, e coma che lor midem a l'avìo fissaje për lor e për soa dissendensa, an occasion ëd digiun e 'd soa anvocassion. 32Un comand d'Ester a l'ha stabilì le sircostanse 'd costi Purim e a l'é stàit ëscrivù un liber[9].

Nòte[modifiché]

  1. La tëmma dij Giudé a l'é la tëmma ch'a l'avìo dël Dé ver e viv ch'a stasìa da soa part ëd lor (cfr. Esod 15:14-16). L'arversament a l'era tan complet che tùit j'offisiaj ch'a l'avrìo dovù stermineje, adess a-j giuto.
  2. A l'é armarcà ambelessì quant ch'a l'é stàita granda l'arvangia dij Giudé che, contut, a l'é nen ispirà da desideri materiaj tant da buté a sach ij bin dij sò aversari.
  3. L'arcesta che Éster a fà 'd n'ulterior arvangia (v. 13) a peul esse stàita causà da 'n pì àuta amzura d'anti-semitism ant la sità 'd Susa (v. 15). La conta a buta an evidensa ch' ij sò nemis a son massà e nen mach an sna vitòria.  
  4. Ij còrp dij fieuj mòrt ëd Aman a son pendù an pùblich coma amonission e segn ëd dzonor.
  5. L'arpòs acordà ai Giudé a col temp a vniss la base dle selebrassion annual dij Purim (ëdcò v. 22).
  6. Lë scambi 'd present, ëd sòlit ròba da mangé (v. 22) a përmet fin-a ai Giudé pì pòver de giontesse a la selebrassion (Neemìa 8:10-12; Deuteronòmi 16:11,14) e a vniss segn ëd ël soagn providensial pr' ij crasù, ambelessì ant l'istessa comunità israelita.
  7. Cost cit somari dj'aveniment dij capitoj precedent as centra nen tant dzura Éster o Mardoché, ma an sël rè e Aman, e a presenta Aman coma 'l nemis tipich ëd tùit ij Giudé, passà e present (3:10; 8:1; 9:10).
  8. Cost vers a s-ciariss ël propòsit d'ës liber, visadì stabilì la festa dij Purim da celebresse da minca generassion dij Giudé e për dé d'istrussion për soa oservansa.
  9. Éster e Mardoché a mando na litra ufissial final al rësguard dij Purim che a stabiliss cola festa ant ël contest dla pratica dël digiun e dle lamentassion (v. 31). A l'é parèj che Purim a l'é rendù na selebrassion religiosa ufissial dij Giudé. Lë scritur d'Éster a paress ch'a l'abia parèj ël propòsit d'armarché l'istitussion non-mosàica 'd costa festa.