Lenga piemontèisa/Gramàtica piemontèisa/Morfologìa/Verb/Coniugassion dij verb regolar/III Coniugassion

Da Wikisource.
Jump to navigation Jump to search

Artorn


Tersa coniugassion (...é)[modifiché]

I arportoma un verb transitiv, con ausiliar "avéj". Për ij verb intransitiv che a deuvro l'ausiliar "esse" a basta sostituė le vos dël verb "avčj" con le corispondente (istessi temp e meud) dël verb "esse".

La tersa coniugassion piemontèisa a l'é cola che a l'anfinì present a seurt an "...ė " acentà grév (as capiss). La pronunsia dl'anfinì a l'é coma la pronunsia dl'anfinì dla sconda coniugassion fransèisa (dont a l'é un pōch diferenta la grafìa).

Ël verb finì

Meud indicativ
Present Ampërfét Passà Passà lontan Trapassà Trapassà lontan Futur sempi Futur anterior
mi i finisso

ti it finisse

chiel a finis

noi i finioma

voi i finisse

lor a finisso

mi i finìa

ti it finìe

chiel a finìa

noi i finìo

voi i finìe

lor a finìo

mi i l'hai finì

ti it l'has finì

chiel a l'ha finì

noi i l'oma finì

voi i l'eve finì

lor a l'han finì

mi i finire

ti it finėres

chiel a finir

noi i finiro

voi i finire

lor a finiro

mi i l'avìa finì

ti it l'avìe finì

chiel a l'avìa finì

noi i l'avìo finì

voi i l'avìe finì

lor a l'avìo finì

mi i avire finì

ti it avires finì

chiel a avir finì

noi i aviro finì

voi i avire finì

lor a aviro finì

mi i finirai

....(mi i finireu)

ti it finiras

chiel a finirà

noi i finiroma

voi i finireve

lor a finiran

mi i l'avrai finì

ti it l'avras finì

chiel a l'avrà finì

noi i l'avroma finì

voi i l'avreve finì

lor a l'avran finì


Meud congiuntiv
Present Ampërfét) Passà Trapassà
che mi i finissa

che ti it finisse

che chiel a finissa

che noi i finisso

che voi i finisse

che lor a finisso

che mi i finièissa

che ti it finièisse

che chiel a finièissa

che noi i finlièisso

che voi i finièisse

che lor a finièisso

che mi i l'àbia finì

che ti it l'àbie finì

che chiel a l'àbia finì

che noi i l'àbio finì

che voi i l'àbie finì

che lor a l'àbio finì

che mi i l'avèissa finì

che ti it l'avèisse finì

che chiel a l'avèissa finì

che noi i l'avèisso finì

che voi i l'avèisse finì

che lor a l'avèisso finì


Meud condissional
Present Passà
mi i finirìa

ti it finirìe

chiel a finirìa

noi i finirìo

voi i finirìe

lor a finirìo

mi i l'avrìa finì

ti it l'avrìe finì

chiel a l'avrìa finì

noi i l'avrìo finì

voi i l'avrìe finì

lor a l'avrìo finì


Meud imperativ
Present Futur
- - - -

finis

ch'a finissa

finioma

finì

ch'a finisso

- - - -

it finiras

a finirà

i finiroma

i finireve

a finiran


Meud ampërsonaj
Anfinì Paqrtissipi Gerundi
Present Passà... Present Passà... Present Passà...
finì avèj finì - - - - finì finiend (finienda)

(an finiend)

avend finì


Nōta

Për tute e tre le coniugassion a esist na variant a la prima përson-a singolar dl'indicativ futur. I l'oma, ant l'órdin:

Prima coniugassion: Laudé. 1a përs. sing. indicativ futur = mi i laudrai opura mi i laudreu

Sconda coniugassion: Lese. 1a përs. sing. indicativ futur = mi i lesrai opurami i lesreu

Tersa coniugassion Finì. 1a përs. sing. indicativ futur = mi i finirai opura mi i finireu


Sempe për tute e tre le coniugassion a esist na variant a la sconda përson-a singolar dl'indicativ present e ampërfét. I l'oma ant l'órdin:

Prima coniugassion: Laudé. 2a përs. sing. indicativ present = ti it laude opura ti it làudes

- - - 2a përs. sing. indicativ ampërfét = ti it laudave opura ti it laudàves

Sconda coniugassion: Lese. 2a përs. sing. indicativ present = ti it lese opura ti it léses

- - - 2a përs. sing. indicativ ampërfét = ti it lesėe opura ti it lesėes

Tersa coniugassion: Finė. 2a përs. sing. indicativ present = ti it finisse opura ti it finisses

- - - 2a përs. sing. indicativ ampërfét = ti it finìe opura ti it finìes

Esempi 'd verb intransitiv regolar che a deuvra l'ausiliar "esse"

Verb anvejé

Passà indicativ

  • mi i son anvejà
  • ti it ses anvejà
  • chičl a l'é anvejà
  • noi(àutri/e) i soma anvejà
  • voi(àutri/e) i seve anvejà
  • lor(àutri/e) a son anvejà
  • Trapassà indicativ
  • mi i j'era anvejà
  • ti it j'ere anvejà
  • chičl a l'era anvejà
  • noi(àutri/e) i j'ero anvejà
  • voi(àutri/e) i j'ere anvejà
  • lor(àutri/e) a j'ero anvejà

... e via fōrt, sensa particolar probléma.


Verb iregolar dla tersa coniugassion[modifiché]

A-i é 'l verb ansema ai sò derivà benedì, maledì.

Ij temp iregolar ëd a son:

Present indicativ 1a forma: mi i dijo, ti it dije, chiel a dis, noi i dioma, voi i dije, lor a dijo.

Present indicativ 2a forma: mi i diso, ti it dise, chiel a dis, noi i disoma, voi i dise, lor a diso.

Ampërfét indicativ: mi i disìa, ti it disìe, chiel a disìa, noi i disìo, voi i disìe, lor a disìo.

Present congiuntiv 1a forma: che mi i dija, che ti it dije, che chiel a dija, che noi i dijo, che voi i dije, che lor a dijo.

Present congiuntiv 2a forma: che mi i disa, che ti it dise, che chiel a disa, che noi i diso, che voi i dise, che lor a diso.

Ampërfét congiuntiv 1a forma: mi i dièissa, ti it dièisse, chiel a dièissa, noi i dièisso, voi i dièisse, lor a dièisso.

Ampërfét congiuntiv 2a forma: mi i disèissa, ti it disèisse, chiel a disèissa, noi i disèisso, voi i disèisse, lor a disèisso.

Present imperativ 1a forma: (mi) - - - -, (ti) , (chiel) ch'a dija, (noi) dioma, (voi) dì, (lor) ch'a dijo

Present imperativ 2a forma: (mi) - - - -, (ti) dis, (chiel) ch'a disa, (noi) disoma, (voi) dì, (lor) ch'a diso

Partissipi passà: dìt.

Ëdcò an cost cas l'ùnica iregolarità dij temp compòst a l'é 'l partissipi passà iregolar, e 'dcò sì, con partìcole përnominaj an coa, 'l part. pass. a passa da dit a di...

Ij verb compòst benedì, maledì a deuvro le sconde forme, cambiand la s dossa an s sorda, che donca as ëscriv dobia . L'ampërfét a l'é però regolar. Për scursé 'n pòch i lassoma sté la scritura 'd tuti ij temp iregolar e arportoma mach n'esempi:

Present indicativ Ampërfét indicativ
Mi i benedisso Mi i benedìa
Ti it benedisse Ti it benedìe
Chièl a benediss Chièl a benedìa
Noi i benedissoma   Ma 'dcò........

........noi i benedioma

Noi i benedìo
Voi i benedisse Voi i benedìe
Lor a benedisso Lor a benedìo