Purgatorio

Canto I

Viagiand 'n sima ad aque 'n pòch pì bele
ëd zora a la barchëtta dël mè ingegn
a bzògna che mi drissa 'n pòch le vele;

così podrai canté dël second regn
là 'ndova ch'ogni spirit as raviva
e 'd monté su 'nt ël cel diventa degn.

E che la mòrta poesia a riviva,
ò Sante Muse, përchè vòst i son
e con l'agiut ëd vòsta comitiva

mi peussa continoé la mia canson,
an col ritmo a le Piche tant fatal
da disperé da Clìope 'l përdon.

Come 'l color d'un zàfir oriental
a-i era tut antorn un cel seren
ch'al paragon as treuva nen l'ugoal.

A cola vista son rifame 'n pien
pen-a sortì da tuta l'ària mòrta
ch'a l'avìa 'nbrutime j'euj e 'l sen.

'L bel pianeta ch'ad amé confòrta
fasìa, 'nluminand, rije l'orient,
veland ij Pes ch'a-j son a chiel de scòrta.

E mi voltandme a drita tut intent
na quadren-a dë stèile l'hai vëdù
che gnun l'ha vist, gavà dla prima gent.

A vëddje a lusi a smiava 'l cel lassù
content cò chiel. Oh pòvr setentrion
pecà che 'd vëdd-je ti 't l'has nen podù!

Ma pen-a l'hai canbià la posision
alontanandme 'n pòch da col pòst lì,
là 'ndova già sparì l'era 'l Carton,

l'hai vist ch'a j'era 'n vej visin a mi
ch'a meritava 'l rispet e la creansa
che 'l fieul a-j deuv al pare e 'ncora 'd pì.

Longa la barba con drinta n'abondansa
'd pèi ch'a j'ero bianch e brisolà
a-j calava giù-giù fin-a a la pansa.

E ij ragg ëd cole quat ëstèile là
ris-ciairavo talment la soa figura
come a fusa dal sol anluminà.

”Chi seve mai, che da 'nt la tan-a scura,
(ancontra al fium ëd la përzon eterna)
seve rivavne sì sensa paura?

Chi l'é stàit ch'a l'ha fave da lanterna
për seurti fòra da 'nt la neujt profonda
ëd la valada che Bërgnif governa?

A-i élo fòrse 'n pòch ëd baraonda
an mes a tuti ij véj regolament
che da l'infern as peusa 'mnì a sta sponda?”,

Anlora mè maestro l'ha dit: “Sent,
col véj adess da noi va rispetà;
ti chinte giù vers chiel tut riverent”.

E peuj a chiel: « Na dòna l'ha ordinà,
caland dal cel, che mi con precausion
a l'òm che 't vëdde sì mi ij fèisa stra

a travers a le pen-e dla përzon
che l'oma traversà; se 't l'has piasì
mi veuj detne da bin la spiegassion.

Chiel-sì l'é nen fra ij mòrt né fra ij punì,
quantonque për la soa folairà
ëd fé na bruta fin l'é stàit lì-lì.

E come l'hai già dit son stàit mandà
për podèilo gavé da 'n brut event,
e për salvelo a-i era sta contrà.

I l'hai mostraje tuti ij penitent,
e adess i veuj mostreje costi sì
che për purghesse as treuvo sì present.

Come l'hai fàit sarìa longh a dì:
për na fòrsa dël cel, ch'a m'é 'd confòrt,
l'hai podulo goidé fin-a da ti.

Goarda 'd ricevlo bin, fàje gnun tòrt,
libertà va cercand così pressiosa,
che sensa chila as preferis la mòrt.

E ti 't lo sas, che con assion scabrosa
an Utica la pel ti 't l'has lassà,
che 'nt ël gran di sarà sicur gloriosa.

E gnun decret a l'é da noi canbià
ché chiel l'é viv e mi son provenient
da 'n fond al linbo, 'ndova Màrsia a sta,

che 'ncora adess at prega; e ten present
che chila anche da là l'ha mai-atas
che 't la pense toa fomna ògni moment.

Làssa che për tò regn i bogio ij pass;
se 't l'has piasì che mi 't ricòrda a chila,
riferirai për ti tut lòn ch'at pias”.

”'N quant a Màrsia na còsa mi peus dila,
che 'nt l'àuta vita l'hai vorsuje bin,
l'hai mach senpre scotala e aconsentila.

Ma adess che chila am é pì nen visin,
ma's treuva separà dal fium dël mal,
për lege ogni passion a l'ha soa fin.

Ma s'at protegg dal cel dòna fatal,
mi 't favorisso 'nt lòn che t'im ciamave,
va pura 'n là tranquil, gnun at fà mal.

Ma prima a bzògna che da tèra it gave
un ram për fé sentura a col vivent,
e che con cura la soa fàcia it lave.

Përchè më smia nen tròp convenient
che con la fàcia spòrca e l'euj maunèt
al prim angel ch'a-i é vada present.

Se 't marce 'ndrinta l'isola 'n tochèt,
prima che 't rive là visin la sponda,
sla part pì bassa a-i son tanti ramèt.

Lì gnun-a pianta ch'a resista a l'onda
l'ha mai tacà e gnanca prosperà,
ma sol la pianta che l'onda a seconda.

E dòp cerca 'd torné për n'àutra stra:
la via meno dura da ciapé
'1 sol ch'a sta spontand av mostrerà.»

E l'é sparì, e mi, sensa parlé,
strensendme al duca e peuj drissand 'l nas
i lo goardava 'n pòch sovrapensé.

E chiel a mi: «Ti ven daré ai mè pass,
voltoma 'ndré ché da sta part s'ausin-a
costa pianura a coj pòst là pì bass. »

L'alba as fasìa senpre pì visin-a;
la neujt as na 'ndasìa già lontan
tanto da vëdd-se j'onde dla marin-a.

Noi traversavo 'l solitari pian
com'òm ch'a torna a la përdùa stra,
che për trovela a smia tant lontan.

Pen-a rivà 'n col pòst che la rosà
resist al sol, e 'ndova për ël vent
a stenta 'n pòch ad esse svaporà,

ëd zora l'erba le soe man durvent
ël mè maestro a l'ha posà pian-pian.
Anlora l'hai capì ch 'l'era 'l moment

dë spòrzi la mia fàcia 'n soe man,
e con na lavatura bin profonda
l'ha ridame n'aspet 'n pòch pì uman.

Soma rivasne dòp su cola sponda
che mai l'ha vist a ritorné 'ndaré
un omo ch'a viagèisa 'd zor col'onda.

'L duca, për podèime circondé
d'un senturin, na rama a l'ha s-ciancà,
ed ecco bele lì sota ij nòst pé

subit n'àuta da cola a l'é spontà.