Inferno

Canto V

Così mi son calà dal prim sërcion
ant ël second, 'n pò pì strèit ëd rova
ma tanto pì crudel për punission.

E lì a-i é Minòs setà sla brova;
esàmina e dëstin-a ij dësgrassià
second ij gir che chiel a fà dla cova.

A l'é che quand un'ànima danà
a-j ven davanti, subit as rivela,
e chiel, conoscitor d'ògni pecà,

a giudica 'n che pòst a deuv mandela;
e pensa quante vòlte e 'n che manera
la cova 'ntorn la vita a deuv girela.

N'j-é senpre 'dnans a chiel na filonghera,
e un dop l'àut, davanti al confessor,
(parlà-scotà) precipita 'nt la sfera.

”Ti che 't ven-e 'nt l'ospisi dël dolor
- l'ha dit Minòs 'n ton nen tant da rìje,
lassand ël post ëd giudice istrutor

bsogna che 't goarde bin e nen che 't pije
sot ganba la grandëssa 'd cost'intrada”.
E mè maestro a chiel: «< Përchè ti 't crìje?

vàl pròpi nen për chiel la ciaciarada;
as veul parèj lassù 'ndova ch'as peul
tut lòn ch'as veul, e làslo mach ch'a vada”.

E pròpi adess 'n drinta al second
reul mi sento già a crijé, essend rivà
con mè maestro 'n brova 'd col peireul.

E drinta a n'onbra scura son calà
ant el rumor dël mar ant la tormenta
se da contrari vent l'é sbalotà.

La bufera 'nfernal, così violenta
avanti e 'ndré sta gent at la trascin-a;
ij sbat l'un contra l'àut e at ij cimenta.

Quand a rivo davanti a la ruvin-a
anlora a crijo, a pioro ed as lamento
e maledisso la virtù divin-a.

Anlora i l'hai capì che lì as tormento
e son danà 'n col giron dl'infern
coj che për la passion senpre as cimento.

E come ij stornej s'a-i ven l'invern
'n sa e 'n là, 'n fila larga e pien-a
a pìo 'l vòl, così col vent etern

da sì, da là e sota e 'd zora a-j men-a
sensa gnanca 'l confòrt ëd la speransa
d'un-a fermada ò ridussion ëd pen-a.

E come un vòli 'd gru che mentre avansa
an longa fila a 'nton-a ij sò lament,
così l'hai vist 'n cola eterna dansa

onbre portà e sbalotà dal vent.
E mi: “Maestro 'l mè pensé as sagrin-a
për savèj chi ch'a l'é tuta sta gent”.

”La prima 'd cole doe, pì visin-a
l'ha rispondù për mia curiosità
l'é staita 'd tante tère la regin-a,

e 'nt ij vissi talment l'era cascà
ch'a l'ha legalisà fin-a ij rufian
për ch'a fussa 'l sò mal giustificà.

Semiràmide l'àutra, e tuti a san
ch'a l'era dël re Nino andàita sposa
e regin-a dla tèra dël Sultan.

A-i é Didon dla vita aventurosa
ch'a l'ha tradì Sichéo dòpo mòrt,
ed anche Cleopàtra la vissiosa.

E goàrda Léna, causa 'd tanti tòrt
e 'l grand Achille che sfidand l'amor
con gran coragi a l'ha sfidà soa sòrt.

Goàrda Pàris, Tristan ed àutri ancor”
Migliaja l'hai sentùne a nominé
che për passion a son perì 'dcò lor.

Pen-a 'l maestro l'ha finì 'd parlé
ëd cole nòbil-dòne e cavajer
mi già 'm sentìja për pietà a manché,

e peuj l'hai dit: « Poeta son sincer,
vorìa fermé coj doi che senpre a van
e smijo d'esse al vent così leger”.

E chiel a mi: “Aspeta, as avsinran;
për col amor ch'as veulo e son mai soj
e't ij ciamras; e lor certo a mniran”.

E pen-a 'l vent a l'ha girà vers noi
i l'hai crijàje: «O ànime gemele,
am piasrìa parleve a tuti doi. »>

Come colonbe che con j'ale bele
a calo 'n brova al nì con vòl plané,
così coj doi a l'han slargà le vele

fermandse lì visin ai nostri pé
(dòp d'avèj traversà col'ària afosa)
tanto afetoos l'é stàit ël mè ciamé.

”O ànima gentila e rigoardosa
che 't vade visitand un mond përvers,
tranquilament andand për l'aria onbrosa,

s'am fussa amis el Pare dl'univers
noi preghërìo chiel për la toa pas;
ti che 't conpiange 'l nòst destin arvers,

e ciàma pura lòn ch'at par e 't pias,
noi të scotoma e 't rispondroma 'dcò
mentre che 'l vent 'n cost moment a tas.

An riva al mar son nà, visin al Po,
'ndova che col fium resta 'nsinoos
cascand 'n mar con ij gregari sò.

Amor, ch'a s-cianca 'I cheur ai pì afetoos,
a l'ha 'ncantà chiel sì dla mia përson-a
e mi për chiel. Amor grand, inpetoos,

un amor così fòrt che gnun përdon-a,
amor che 'ncora an ten senpre gropà
e come 't vëdde mai an abandon-a.

Për cost amor i soma stàit massà,
e l'àutr fra ij traditor dovrà sostense”.
Così con mi coj doi l'han rasonà.

A pen-a i l'hai sentù ste pen-e inmense,
chinand la testa i son restà 'ntontì,
finché 'l poeta am dis: “Ma còsa 't pense?”.

E subit mi a chiel: «Maestro, òhimì!
che 'd desideri, pòvri dësgrassià,
a l'han portà sti doi 'n cost pòst sì”.

Peuj son voltame a lor e l'hai parlà,
e mi l'hai dit: “Francesca ij tò sagrin am fan pioré,
am fan resté frapà.

Ma dime, quand che j'ere là visin
come a l'é 'ndàit e come mai l'amor
l'ha përmetù 'd vorèjve pròpi bin? »

E chila a mi: «A-i é gnente 'd pegior
(e to maestro certo a lo capiss)
che 'l ricord dij bej di 'n mes al dolor,

ma se 't veule conosse la radiss
del nostr amor 't la spiego 'nt un moment;
farai come chiel-là ch'a piora e dis.

I lesijo për pur divertiment
l'amor éd Lancillot an só castel,
ma sensa dij cativ proponiment.

Col liber an piasta, a l'era bel;
ma dòpo për noi doi l'è sta 'n Galiòt.
L'ha fane bouje 1 sangh, grané la pel.

Quand che l'oma lesù che Lancilòt
a l'avia basà la soa Ginera,
col che sempre con mi forma 'n sol lòt

a l'ha basame 'n boca 's na manera
(dop la letura 'd cole cose dròle)
che mi savija pa-pi 'ndova che i j'era.

Mentre chila a disìa ste paròle
l'àut a piorava e mi për la pietà
i son sëntume a mnì le ganbe mòle

e come 'n mòrt a casca i son cascà.