Levo Gatti Mirella/Solitùdin/Prefassion

Vers le rive dla speransa...

As peul disse che la Poesía, cudìa da la dòna, a cheuja, ormai, an Piemont, na bon-a amson. L'ultima che, an ordin ëd temp, a l'ha faje onor a nòstra Poesia a l'é stàita Marisòt (Marisa Chiorino) che a l'ha lassane pòchi ani fà e che a l'ha scrivù sò nòm an sle pàgine dla Leteratura Piemontèisa, ansema a col ëd Carlottina Rocco, d'Elisa Vanoni Castagneri, d'Anita Giraudi e a d'àutre che - combin che a sìo dësmentià a l'han ufrì e a séguito a - eufre 'd Poesía con la P majùscola. Dcò al di d'ancheuj a son nen pòche le vos feminin-e che a seufro e a eufro 'd Poesía.

Diversa e, për vàire motiv, ëdcò neuva, a l'é la vos che an costi «Cant ëd la Solitudin» a esprim Mirella Levo Gatti. La nòta che a dà 'l ton fondamental a soa poesìa e a la compagna ant ij ràir moment ëd seren e tra jë s-cianch ëd “música pasia”, a l'é 'l sens ëd la «Solitùdin amisa». Solitùdin che, se a l'é «creusa», a l'é companìa a soa «ànima che a piora an mes al sol».

Epura, tut as manifesta ant una filigran-a 'd malinconìa che a veul vestisse 'd sol, ma che a l'ha 'l savor d'una rassegnassion fatalistica: un fatalism cudì, che a-j fà dì: « ... pensa pì nen se it veule vive ancora... ». Un fatalism che a l'ha sej dë speransa e a va sercand sicurëssa ant una fe che a nija sovens ant un rassionalism, d'àutri temp, che a veul convincc-la « che tut a l'é folìa». N'afermassion che a cred nen; come a cred nen quand che l'arcòrd ed l'«Amor», che a l'ha faje vive la stagion pì bela, a la sdobia chila an chila - tant da anciarmela e sesila. A l'é quand che as n'ancorz d'esse viva, lì, a scotesse la vos. - Edcò da la lus ëd l'Amor d'un temp - che a l'é stàit sublimità e pienëssa, e adess a l'é nostalgia... maravijosa - as leva, doss e sever, ël rimpròce dël «përchè» sensa rispòsta (na rispòsta che a pòrta andrinta, ma a veul nen ëscoté). A l'é da cost «silensi» che a mësson-a 'l «coragi» che a giuta a vive. Contradission, adonch?

- Si! Contradission che a nass dal contrast tra na squasi venerassion - dëstacà e frèida – ëd la «rason» ëd savor iluministich (che a-j solécita inchietùdin «contenta dël dolor») e la fe «an col mond tut ëd fàula: L'amor a l'é amor, l'amor a l'é vita... – Vita pressiosa».

As dirìa che, mentre a va sercand: «mach n'istant fàit ëd chiete» a solécita 'l piasì d'afronté 'l pericol ëd l'inchietùdin, come dinàmica dla solitudin. Solitudin che (mentre che a amplora dal sol l'ombra) as vest ëd lus, ma a sern « la neuit» për «companìa», andoa, forse, fin-a «ij seugn a son busìe... » e andoa «'l mond» (indefinì tra grisor e lusor ëd «lerme antiche») a peul dé l'ilusion ëd na « sosta». Solitudin inchieta che, se a treuva sò arfugi ideal ant la neuit, a dëscheurv n'arson e na figura ant ël « Santuari dësmentià » dla << Mama bela » dël « Cit » che a l'é De: un moment andoa 'l gris e lë scur as vesto 'd color e a s'umaniso ant la súplica përchè Chila, «Mama», a veuja slontané «l'ombra dla Cros»... Con na veuja ant ël cheur ëd volé «àuta» rondola «pelegrin-a d'amor» e'd perd-se «ant ël cel pi sclint vers De».

Ma a l'é lontan l'orisont andoa De a speta e Sò Nòm a arson-a, an tra ij vers, da ràir e sempre con gena. Dësgenà a l'é, anvece, soa súplica che a va a le còse che a finisso, e al temp che a passa. S-cianch a la solitudin a son cole «Sensassion» che a arvìscolo moment d'amor (seugn o realtà?), tant che 'dcò 'l cant a pòsa ij ton àut për d'arlass ëd savor crepuscolar.

A l'é, an cost arvive « amor », ël piasì 'd cudì d'eve 'd “sorgiss” antiche, savend ëd cudì «ilusion», tant da sente lë bzògn d'artorné al mond seren ëd le «fàule dësperduve», andoa dcò la «Poesia» a arlama 'l vòl për perdse oltra ij seugn e fé salva la « solitudin amisa».

Un liber ëd Poesìa cost ëd Mirella Levo Gatti – che a riess a spòrze un mëssagi 'd lus: coma na fior anreisà ant ël «creus dël dolor» e fiorìa an sle rive dla «Speransa».

(Milo Bré)

Confidensial

Costa a l'é la stòria ëd n'ànima che, dal creus del dolor pl scur, a treuva la fòrsa ëd nen bandonesse a la facilità del ringret e dla rinonsia, sarand-se an chila. Pòch për vòlta, ant lë score dël temp, lë spirit as vòlta a chi che a jë stà dantorn, e, dcò, a sent l'arciam ëd soa tèra, ëd cole rèis genite che minca ògni përson-a a pòrta sarà ant ël cheur. E finalment, dòp ane e ane 'd bataje contra l'onda scura dël dolor, ch'a serca de scancelé tuti j'àutri sentiment, cost'ànima a peul, come la spi madura, « rigeneresse an sël bòrd dël fossalet », e, contrastand la condana dla maladia, a peul duvertesse a la speransa e a peul, anfin, përd-se ant ël ricòrd ëd fàule përduve, ma ch'a vivo ancora e sempre për chi ch'a veul e a sà troveje.

(Mirella Levo-Gatti)

Prefassion a: “Ij Cant ëd la Solitùdin”, A l’Ansëgna dij Brandé, n. 5, Ca dë Studi “Pinin Pacòt”, Edission “Piemontèis Ancheuj”, C. D. S. Minzoni, Turin, 1992, pp. 7-11.